Hollanda Dersim Vakfından Açıklama
Denenmiş ve başarılı olmuş bir taktiktir; orta çağ din savaşlarının ve misyonerlik faaliyetlerinin had safhasıdır. Afrika ya da bir başka ülkeye giden misyonerin yaptığı ilk işlerden biri yerli cemaatin ileri gelenlerini, ki bu genelde ruhani liderdir, ziyeret etmektir. Bu ziyarette yerli halkın inancı, gelenek ve görenekleri övülür, hediyeler sunulur ve yerlilerin kutsal mekanlarının yanına küçük bir kilise yapmak için müsade istenir ve alınır. Misyoner, yerli halkı kilisesine davet eder onlara kilisesini gösterir. Zamanla yerliler kilisenin mimari büyüsüne kapılıp kendi ibadet yerlerini küçümsemeye başlamışlar. Derken kilisenin cemaatti arttıkça yerlilerin ibadet yerlerinin ziyaretçisi azalmış. Sonunda biri demiş ki: “bize gözlerimizi kapattırarak İncili anlattılar. Biz gözlerimizi açtığımızda İncil bizim elimizde, topraklarımız ise onların elindeydi.”
Dersim uzmanlarından Albay Nazmi Sevgen 1970 li yıllarda Harp Akademisinde verdiği seminerlerde Dersim sorununun çözümü için “festival yapın/yaptırın” önersinde bulunur.
Bu yıl iki festivalimiz birden yapılacak; Düzgün Baba Anma Etkinliği ve Munzur Festivali.
Bundan bir kaç yıl evvel Stuttgart Dersim İnisiyatifi, Düzgün Baba cem evinin yapımına katkı sağlamak için yaptığı etkinliğin tanıtım yazısında “… ziyeret bu şekliyle hijenik değildir …” diyordu. Ziyarete yapılan iki hijenik cem evi var artık.
Organize komitesine ve destekleyenlere soralım:
Ziyarete gidenler nereyi ziyaret ediyor, nerde kurban kesiyor, niyaz dağıtıyor?
Düzgün Baba anıldığına göre; demek ki sır olmamış ölmüş. Çünkü anma ölenler için yapılır. Düzgün Babanın mezarı nerde ve hangi tarihte öldü?
Anlatılan efsanede sır olmuştu. Sır olanlar ölmediğine göre anma da yapılmaz. Yeni efsaneniz nasıl?
Eskiden ziyarte gidenlerin verdiği çıralıklarla bir çok aile geçimini sağlıyordu. Şimdi ise çıralık yerine cem evlerine bağış yapılıyor. Kurban derileri ve kurban etlerinin de hatırı sayılır bir bölümü cem evlerine veriliyor. Bu gelirler nereye gidiyor ve nasıl denetleniyor? Kimse ziyaretçilerin ağırlanmasına harcaniyor demesin çünkü ziyaretçiler çay otu ve çay şekeri dahil olmak üzere sebze ve meyve gibi lokmalarını da cem evlerine teslim ediyorlar.
Cem evlerinin yönetimi ve cem evi “dedesi” nasıl belirleniyor?
Raa Haq da “baba” “dede” gibi hizmetler var mı?
Neşe Düzel panelistlerden Ali Balkız ile 2008 yılında Taraf gazetesinde bir roportaj yaptı
“…
Siz devletten yakınıyorsunuz ama çok garip bir durum var. Aleviler, Kemalist devleti desteklemekle, Kemalist olmakla, darbecilere yeterince karşı çıkmamakla suçlanıyorlar genellikle. Kemalizm, askerin sivil siyaset üzerindeki vesayetini kabul eden ve CHP’nin altı okuyla özetlenen bir ideolojidir. Kemalizm bir nevi darbelerin ideolojisidir. Sizin hem Sünni hem Kemalist olan devletle ilgili düşünceniz ne?
Aleviler Mustafa Kemal Atatürk’ü büyük kurtarıcı olarak görürler. Alevilik inancında reenkarnasyon vardır. İnsan ölmez, başka bir canlının görünümünde yeniden dünyaya gelir. Aleviler, ‘Hazreti Ali, Mustafa Kemal Atatürk olarak zuhur etti, geldi’ diye inanırlar. ‘Bizi ancak böyle biri bu zulümden kurtarabilir’ derler. Aleviler Atatürk’ü mitleştirmişlerdir.
Ben Sünni ve Kemalist devlet hakkında ne düşündüğünüzü sormuştum. Cevabınız nedir?
Cumhuriyet büyük bir projedir. Atatürk, Sünni bir devlet yaratmak istemedi. Laik bir devlet yaratmak istedi ve demokrasiyi hedefledi. Ama laik devlet de, demokrasi de oluşmadı. Bu ülkede imam hatipleri ve ilahiyat fakültelerini ilk CHP açtı. Okullara zorunlu din dersini de ilk o koydu. Demokrasinin olmadığı yerde devlet gücünü kullanan birileri hep vardır. Türkiye’de buna en yatkın olanlar da askerler ve sivil bürokratlardır. Bunlar, halkı küçük görürler, seçmenin oyunu ve aklını önemsemezler. Halka çarıklı çoban muamelesi yaparlar. Kendilerini elit-okumuş aydın kabul ederler. Kendi çocukları için özel okullar açarlar. Halkı bilerek, isteyerek cahil bırakırlar, okutmazlar. Çünkü iktidarı paylaşmak istemezler. Bakın... Türkiye’de devlet önce öğretmen okullarını bozdu. Öğretmeni bozunca, gerisi çorap söküğü gibi gelir zaten. Geldi de...
Aleviler’in çoğunluğu Kemalist midir?
En sağcısı bile Kemalisttir. Atatürk’ü severler. Onları, Atatürk yurttaş konumuna getirdi. Büyük bir istibdattan kurtardı, Aleviler’i adam yerine koydu.
…”
İnancımız Raa Haq’ın dokunulmaz kutsallarından biri olan Hz Ali’yi, Dersim jenosidinin mimarlarından biri olan M. Kemal’e indirgeyen Ali Balkız ile Dersim’in kusal mekanı Kemere Duzgı’de panel yaparken; bu kutsal mekanın eteklerinde Kemalistlerin 1938 de kurşuna dizdiği “cewres xorte Kuresızın “ çığlıklarından rahatsız olmıyacak mısınız? Yavuz’un sofrasına oturmıyacayız diyenler Yavuz’u Dersim’in kutsal mekanı olan Kemere Duzgı’de kendi sofralarına davet edip baş köşeye oturtuyorlar.
Cemler ne zaman ve günün hangi bölümünda yapılır? Dinimizde sipariş üzerine, tiyatro niyetine ve gündüz cem yapılır mı?
Munzur festivalinin amacından uzaklaştırıldığı kanaati ise gitgide yaygınlık kazanıyor. Festival’in amacının ne olduğunu hatırlayan var mı? Birinci festival ile son festival arasında ki farkları sayabilecek olan var mı? MHP li Kültür bakanı da festivale bütçe vermişti. Devlet festivali neden destekliyor?
Eğer amaç dili, dini, kültürü yaşatmak ise: Emekçi ile Civan Haco arasında ya da Grup Agıre Jiyan ile Grup Yorum arasında ne fark var? Faik Bulut ile Muzaffer Oruçoğlu arasında ki fark nedir? Kısaca; Türk solu propagandası ile Kürt propagandası arasında fark var mı? Hangisi dilimize, dinimize ve kültürümüze hizmet ediyor?
Artık bolca cem evelerimiz ve festivallerimiz var. Artık aklımızla değil gözümüzle düşünüyoruz. Amaç yerine araçları, bireyleri tartışıyoruz. Dersim düşmanı Albay Nazmi Sevgen sen mezarında rahat uyu, senin düşündüğünü bizimkiler (!) yapıyor diyebilir miyiz?
Munzur Doğa ve Kültür Festivaline başından beri karşı olan vakfımız bu görüşünü ve gerekçelerini bir çok kez açıkladı. Aşağıda vakfımızın hala güncelliğini koruduğuna inandığımız açıklamasını olduğu gibi tekrar yayınlıyoruz.
Hollanda Dersim Vakfı
27 temmuz 2010
Hollanda Dersim Vakfının 7. Munzur festivali hakkındaki açıklamasıdır
Bu yıl 7.si yapılacak olan Munzur Festivalinin programı açıklandı. Proğram ilk festivalde yayınladığımız kaygılarımızda ne kadar haklı olduğumuzu ne yazik ki bir daha ortaya koydu. Dersim adına yapılan bir festivalde ne yazik ki Dersim’i aramak zorunda kalıyoruz. Festival her yıl Dersim olmaktan biraz daha uzaklaştırılıp, adeta bir enternasyonale dönüştürülüyor. Festival; kadın, demokrasi, insan hakları, özgürlük, insanlık tarihi v.s. konuların konuşulduğu bir arenaya dönüştürüldü. Jenosid artığı bir toplum olarak konuşmamız gereken konular bunlar olmamalı diye düşünüyoruz. Fiziki olarak yok edilemeyen bir toplum, şimdi kültürel olarak yok edilmek isteniyor. Festivallerimiz de ne yazık ki bu yok olamayı hızlandırıyor. Dinimiz Raa Haq’in kutsal değerleri birer birer yok ediliyor. Kutsal Munzur gözeleri ve Halvori gözelerinin festival çerçevesinde toplu rakı içme yerine dönüstürülmesinin ardından, cem evlerinin, bu yıl toplu ziyaret edilmesinin programa alınması kabul edilecek bir durum değildir. Bu çalışmayı; inancımız Raa Haq’da yeri olmayan, dinsel, sosyal ve kültürel yapımızı parçalamaya yönelik birer devşirme evi olan cemevlerine resmiyet kazandırmaya yönelik bir çaba olarak görüyoruz. Cem evlerinin gelmesiyle birlikte, kutsal mekanlarımız adeta birer piknik alanına dönüştürülüyor. Bize ait olamayan bu ve bu gibi yapılara; Dersim dini, dili, kültürü, tarihi v.s adına kaygıları olanları sessizliklerini bozmaya davet ediyoruz.
Aşağıda; 3. ve 4. Munzur festivali ile ilgili yayınladığımız düşünceleri olduğu gibi aktarmakta fayda görüypruz.
Hollanda Dersim Vakfı
6 ağustos 2007
Amersfoort-Hollanda , 23-06-2002--21/07/2005
Ilgi: Munzur Festivali
Bu yil 3. yapilacak Munzur fertivali hakkindaki dusuncemizi zorunlu olarak asagida aciklamayi yararli gormekteyiz.
1. Festivaller, sorunlarini onemli olcude hal etmis, dilini , kulturunu, tarihini v.s. garanti altina almis topluluklarin, herhangi bir seylerini disariya tanitmak ve pazar gelistirmek icin duzenledikleri bir senliktir.
Bu acidan bakildiginda, dili, kulturu, tarihi v.s. tehdit daha dogrusu yok olma tehlikesiyle karsi karsiya olan Dersim de yapilmasi gereken yok olmaya yuz tutani kayit altina almak ve bunu yasatma yontemlerinin aranmasi iken, Dersim kuruluslarinin gucunu ve zamanini festivallere, gecelere ayirmalari asil gorevi geri plana itmektedir.
2. Yapilan festivaller Kultur Bakanliginin ve diger devlet kurumlarinin maddi katkilariyla gerceklesmektedir. Dolayisiyla bu festivallerden amaca uygun bir beklenti icine girmek hayal olur. Son yillarda OHAL bolgesinde yapilan festivaller yeni bir asimilasyon programinin urunleridir. Bu baglamda Dersimli kuruluslarin bu programa katkida bulunduklarini dusunuyoruz. Zira festival Dersimli kuruluslarin adiyla duzenleniyor.
3. Dersim de buyuk bir dejenarasyonun yasandigi tum Dersim li kurumlarca kabul edilen bir gercek olmasina ragmen, duzenlenen festivallerde bu dejenarasyonun onune gecmeye yonelik herhangi bir mesaj olmadigi gibi, dejenarasyonu hizlandiran nuveler var. Cemal Sener in 2. Munzur festivalinde yaptigi konusma, kutsal "Cime Munzur"de topluca icilen ickiler, cagrilan yazar, sair ve ses sanatcilerin attiklari uygarlik, demokrasi, insanlik ve evrensellik, sosyalistlik nutuklari, soylenen turkuler, yapilan espiriler, kendisine yabancilasmaya baslamis insanlarimizi, ozellikle gencleri, kendisine yani Dersime ait olani gerici, cag disi gorme surecini hizlandirmaktadir.
4. Festival boyunca, Dersim de hazir sularin fiyatlarinin iki-uc katina firlamasi ve hatta zaman zaman karaborsaya dusmesi, suyu bol oldugu soylenen Dersim suyunun icilmemesi bir hayli dusundurucu.
5. Gerek festival oncesi gerekse sonrasi organizeye katilan Dersimli kuruluslar arasinda yasanan sorunlar ve gerginlikler halka guven vermedigi gibi, gelecekte amaca uygun yapilabilinecek ortak calismalarin onunde engel olacak.
6. Gerek festival boyunca gerekse festivaller disinda kullanilan dil yerel motifleri asimile etmektedir. Ornegin kullanilan Duzgun Baba, Buyer Baba, Munzur Baba v.s. bir cok kutsal yer adi tamamen Turkcedir. Yeni yetisen nesiller bu isimleri Turkce olarak ogreneceklerinden, bu kutsalliklarin Dersim i bir arada tutmus ve hala da tutabilecek buyusu yok olmaktadir. Dersim org da ve daha bir cok web-site ve formda yayinlanan bu kutsalliklarin efsaneleri de "baba" dogrultusundadir.
7. Yukarida saydigimiz ve daha sayamadigimiz bir cok nedenden dolayi, sartlar Dersimli kurum ve kuruluslarca olusturulmadigi surece, dumanli zaman ve havalarda yapilacak bu tur calismalarin yarardan cok zarar getirecegine inaniyoruz.
8. Butun bu nedenlerdan dolayi, Hollanda Dersim Vakfi olarak, duzenlenecek olan Munzur festivallerinin durdurulmasinin, Dersim e onemli katkilar sunacagina inaniyoruz.
Hollanda Dersim Vakfi
Yukardaki yazi Vakfimiz tarafindan gecen sene 3. munzur festivali hakkinda yaptigimiz bir aciklamaydi aciklamamizin hepsinin 4. munzur festivali icinde gercerli olmasina rahmen bir kac ekleme yapma zorunluluguda duymaktayiz.
4. munzur festivalininin icerigine baktigimizda, kaygilarimizda yanilmadigimiz acik bir sekilde anlasiliyor.
- Programda, folklorik olmanin otesinde, Dersim dili ve kulturu adina bir sey yok
- Gecmis senelerde Dersimin kutsal mekanlarindan biri olan munzur gozelerinde buz gibi sulardan alip raki icen nastoljik yazilara tanik olmustuk. Bu yil ki programda bu mekanlardan Cime Halvoriye ve Gole Cetu de nasibini almis. Halvoru gozelerinde panel ve rafting yapilacak, Gole Cetude ise Dersim inanci Raa Haq de yeri olmayan ismarlama bir cem evinde ismarlama bir dille ismarlama bir cem yapilacak.
- Festival ; Nazmi Sevgen in uzak goruslulugunu ortaya koyuyor. Sevgen in1950 li yillarda ki onerisi soyle: . bunlarin kulturunu zayiflatmak icin buralara bol bol festival yapilmali.
- Asimilasyon programinin bir parcasi olan festivalin Dersim kuruluslari tarafindan organize edilmesi, bu kurumlarin onlerine koyduklari, kulturu, dili v.s. yasatma ve gelistirme gibi amaclarala celismektedir.
Dersim kurturunun forklor yapildigi, adi munzur festivali olan ama iceregi tamamiylen turkce olan ve Dersimle kaba cizgiler disinda hic bir alakasi olmiyan bu festivalin durdurulmasi bizim arzumuzdur.
Dersim ruhunun ve ozunun kirletilmesini her sart altinda red edelim. Unutmayalim ki RED edebilmek bir erdemdir!
Hollanda Dersim Vakfı
|
